.این نوشته خلاصه کتاب دیابت نوع 2 از گرتچن بکر میباشد که من در 2 صفحه خلاصه کرده ام. هربخش شامل قسمت اگاهی هم میشود که صرفا جهت بالا بردن معلومات میباشد.
روز اول: خبر ديابت خود رو ميشنويد و شكه شده ايد. اين رو بدونيد كه ديابت گرفتن تقصير شما نيست. اگر كسي شما را به خاطر خوردن شيريني وً غيره سرزنش كرد خود بدانيد كه علت ديابت به ژنتيك بسيار برميگردد
اگاهي: ديابت مريضي كمبود أنسولين است. چه از نظر كمي (پانكراس شما به اندازه كافي أنسولين ترشح نميكند) چه از نظر كيفي ( شما أنسولين به اندازه كافي بدنتان دارد ولي بدنتان و ماهيچه تان ان را نميپذيرد) پس در نتيجه قند خون (گلوكز) شما بالا ميرود
روز دوم: ممكن است هنوز منتظر باشيد كه نتيجه ازمايشگاه غلط بوده و پذيرفتن حقيقت سخت است! ولي بايد خود را اماده مبارزه با اين بيماري كنيد.
اگاهي: سعي كنيد دستگاه تست قند خون بخريد. سوزن زدن به سرانگشت براي دراوردن خون هميشه دغدغه ميشود. ولي نگران نباشيد. زود عادت ميكنيد. سعي كنيد دست خود را با اب گرم خوب بشوييد كه هم خون راحت تر بيرون ميايد و هم نتيجه تست دقيق تر است. تست مداوم قند خون بهترين راه است كه ياد بگيريم چگونه خون خود را كنترل نماييم.
روز سوم: خانواده شما تا الان از بيماري شما مطلع شدهاند. سعي كنيد به دوستان خود هم بگوييد. در اين صورت موقعي كه مثلا به خانه انها دعوت هستيد در رو در وايستي گير نميكنيد كه غذاهاي چرب و شيريني بخوريد.
اگاهي: قبلا در نوشته هاي قبليم هم مرور كردم ولي ما كلا سه گروه اصلي غذا داريم. چربيها كه به أسيد چرب تجزيه ميشوند، پروتيينها (گوشت و ماهي و تخم مرغ و پنير) كه به أسيد امينه تبديل و هيدركرباتها مثل غذاهاي نشاسته دار و نآن و حبوبات و برنج و سيب زميني و انواع شكرها مثل ساكا روز (شكر شكر دون) ، لاكتوز (شكر شير) و فراكتوز (شكر عسل و ميوه)
فيبرها جزئي از هيدروكربن ها هستند كه بدن ما نميتواند جذب كند. بيشتر فيبر از سلولز (سأختار اصلي ديواره سلول گياهان) تشكيل شده است. شكم ما قادر به جذب فيبر نميباشد و ان را دفع ميكند. هر چند مقدار اندكي از انها توسط باكتريهاي روده بزرگ به أسيد هاي چرب و گاز تبديل ميشود. چيزي كه ما بعد از خوردن لوبيا تجربه ميكنيم!
كربرهيدراتها بيشترين تأثير را بر روي قند ميگذارند.
روز چهارم: شروع به اشنايي با ديگر بيماران ديابتي كنيد. خودتان را عضو گروه هاي بيماران ديابتي كنيد، ببينيد در شهرتان كجا دور هم جمع ميشوند و يا كنفرانس يا سمينار برگزار ميكنند. اين كار هم سرعت يادگيري شما را بالا ميبرد و هم با مشكلات هم نوعان خود اشنا ميشويد
اگاهي: فيبر تأثير زيادي بر ميزان بالا رفتن قند خون شما ميگذارد. كلا ما دو نوع فيبر داريم، يكي حل شدني و ديگري غير قابل حل كه مثل خاك اًره اب جذب ميكند و درشت ميشود اما تأثيري انچناني بر روي ميزان سرعت بالا رفتن قندخون نميگذارد. اما فيبر حل شدني سرعت جذب هيدروكربن ها را كاهش ميدهد. همچنين ميزان كلسترول خون ما را. اين فيبر براي بيماران ديابتي بسيار مفيد است. جو و شنبليله براي مثال سرشار از فيبر حلال هستند.
روز پنجم: بدانيد كه ورزش كردن بسيار بسيار مهم است. هر چند سنتان بالاست يا حتي قبلا سكته زده أيد! بايد ورزش را جدي بگيريد. از راه رفتن ساده در خانه تا باشگاه رفتن و وزنه زدن. ورزش ميزان قند خون را كاهش ميدهد و تا ساعتها بعد از ان ميزان را حفظ ميكند. اهسته اهسته از روزي ١٠ دقيقه شروع كنيد و به مرور فعاليت خود را افزايش دهيد. اگر از أسانسور استفاده ميكرديد حال سعي كنيد از پله بالا برويد. ورزش اروبيك انجام بدهيد.
اگاهي: پروتيين و چربيها تأثير كمتري بر افزايش قند خون دارند. ٤٠ تا ٦٠ درصد پروتيين كه ميخوريم در كبد به گلوكز تبديل ميشود اما اين فرايند سريع نيست و زمان ميبرد. مهم است كه مقدار غذايي كه ميخوريم را كم كنيم تا ديابت رو تحت كنترل در بياوريم. تا الان ممكن است دكتر شما به شما دستور رژيم غذايي داده بأشد اما رژيم ثابتي كه براي همه بيماران يك جواب را بدهد نداريم و شما خودتان بايد ببينيد كه كدام رژيم (كم كالري يا كم قند يا كم چربي) برايتان مفيد است و بدنتان بهتر جواب ميدهد.
روز ششم: خطرات ناشئ از ديابت را از همين آلان جدي بگيريد. در دراز مدت ديابت باعث كوري يا از كار افتادگي كليه ميشود. هرموقع وسوسه ميشويد كيك بخوريد از خود بپرسيد كه كدام براي من مهمتر است؟ لذت أني از كيك يا اينكه ديد يا بينايي خوب تا اخر عمر داشته باشيد؟
اگاهي: بگذاريد به چند سؤال رائج پاسخ دهيم. ١) ميزان نرمال قند خون چند است؟ ازمايش خون قبل از ناشتا بايد بين ٣.٩ و ٦ ميليمول بر ليتر بأشد. ٢) من تار ميبينم، أيا دارم كور ميشوم؟ خير! لنز چشم شما با تغيير فشار توسط خون كه رابطه مستقيم با ميزان قند خون شما دارد تغيير ميكند. ممكن است چنين تجربه اي را با بالا و پايين رفتن قندخونتان تجربه كنيد ٣) چرا قند خون من در صبح بيشتر از قبل اينكه بخوابم است؟! أيا دستگاه خراب ميباشد؟! اين اتفاق بسيار طبيعي است. همان طور كه ميدانيد، أنسولين باعث كاهش قند خون و گلوكوژن باعث افزايش قند خون ميشود. وقتي ما ميخوابيم چون چيزي ديگر نميخوريم، پانكراس ما شروع به توليد گلوكوژن ميكند كه قند در خون داشته باشيم. اما در بعضي وقتها نزديك هاي صبح، هورمون هاي ديگري مثل كورتيزول يا هورمون رشد افزايش پيدا ميكند كه باعث ناكارامدي أنسولين ميشود اما اين بسيار موقتي است. پس شما كه ديابتي هستيد ، در حال عادي كه أنسولين به اندازه كافي بدنتان ترشح نميكند و حال همان اندك ميزان هم به علت هورمون رشد ناكارامد شده است پس بنابراين گلوكز خون شما بالاتر ميرود!
روز هفتم: عادت كنيم به تعارفات ديگران براي صرف شيريني و كيك، نه بگوييم. درست است كه فقط نگاه كردن به بقيه أفراد كه شيريني و كيك ميخورند سخت بأشد ولي سعي كنيد اثر مثلا يك سالاد كامل سالم و خوشمزه را در خود جذاب تر ببينيد.
اگاهي: استرس و ناارامي به هر نحو قند شما را بالا ميبرد. اين استرس يا ميتواند مرگ أقوام بأشد يا تماس تلفني ساده كه شكايتي داريد! در اين حالات در بدن ما أدرنالين ترشح ميشود كه اين هورمون كبد را مجبور ميسازد كه گلوكوژن بيشتري براي رساندن انرژي بيشتر به ماهيچه هاتان فرآهم كند. حال چون شما ديابت داريد أنسولين لازم جهت پايين اوردن خونتان ترشح نميشود و تست خون اگر بدهيد قند شما را بالا نشان ميدهد!
هفته دوم: خود را مستلزم تعهد به برنامه اي جهت كنترل ديابت تان كنيد. همچنين به ياد داشته باشيد كه تمام برگه هاي ازمايشاتتان را نگه داريد كه اگر در اينده دكترتان را عوض كرديد او بتواند از گذشته شما اطلاع حاصل نمايد. مشكلات خود را حتما با دكترتان در ميان بگذاريد هر چند ساده و غير مرتبط فكر ميكنيد بأشد!
اگاهي: عفونت نيز ميزان قند خون شما را بالا ميبرد. وقتي جايي از بدن شما عفونت ميكند گلبولهاي سفيد خون كه نقش دفاع از بدن را دارند به انرژي و غذاي لازم و بيشتري نياز دارند پس بدن به ناچيز بستر أنرا با افزايش قند خون فرآهم مي أورد. حال با ديابت چون أنسولين كافي جهت تعادل ترشح نميشود، قند باز هم بالا ميرود و به جاي اينكه به كاركرد گلبول سفيد كمك كند، كارايي أنرا پايين مي أورد. براي همين است كه زخم يا عفونت مدت بيشتري طول ميكشد تا التيام يابد.
هفته سوم: بدانيد كه تنها شما مسئول بدن خود هستيد و هميشه بايد قند خون خود را در وضع نرمال نگه داريد. براي اينكار بايد حتما بدن خود را بشناسيد و اين بدين معناست كه براي حداقل ٤ بار در روز تست خونتان را با دستگاه بگيريد تا بفهميد بدنتان تا چه حد به غذاهاي مختلف واكنش و قند تان را بالا ميبرد. هميشه قبل وً٢ ساعت بعد از غذا تست بگيريد.
اگاهي: سلولهايي كه در غده پانكراس ما أنسولين ترشح ميكنند، سلولهاي بتا ناميده ميشوند. قند بالا براي اين سلولها بسيار خطرناك است. انها نهايتا چنانچه قند خون وا كنترل نكنيم، خسته شده (چون هر چه أنسولين توليد ميكنند فايده ندارد و مجبورا هميشه كار كنند ولي دو نهايت دست از كار ميكشند) و ديگر كار نميكنند!
هفته چهارم: ممكن است موج اول افسردگي ما را فرا بگيرد. براين احساس هستيم كه دكتر يا أفراد ديگر دركمان نميكنند. حال و حوصله انجام كاري نداريم! تمام اينها طبيعي است ولي اين مشكلات به زودي بر طرف خواهد شد. سعي كنيد با ادم هايي كه شما را درك ميكنند ارتباط حاصل نماييد.
اگاهي: بهترين دارو يا دستور غذايي براي ديابت وجود ندارد. بنابراين شما و دكترتان بايد بهترين نوع وا متناسب با نيازهاي بدنتان پيدا كنيد. باور غلط اين است كه بعضي ها تا اسم أنسولين ميفهمند انگار كه بيماري نهايت خود را رسيده است!! خير، اينكار براي شناخته بدن قبل از اينكه تمام سلولهاي بتا را از دست بدهيم ، نسخه اي عادي است!
ماه دوم: هنگام مريضي مراقبت ويژه اي از خود بكنيم و مرتب قند خونتان را چك نماييد. سيگار را حتما كنار بگذاريد
اگاهي: حتما خود را با ازمايش هاي مختلف ازمايشگاهي و دلائل ان اشنا كنيد
ماه سوم: عمو، عمو و دوست اشنا ممكن است مرتب با شما تماس بگيرند و بگويند فلان قرص يا ويتامين جديد بسيار خوب است! در رابطه با اين قرص ها حتما با پزشك خود مشورت كنيد.
اگاهي: راديكال هاي أزاد در بدن ما مانند بمب عمل ميكنند. وقتي به مولكولهاي ديگر برخورد ميكنند، نه تنها انها را نابود ميكنند، بلكه مولكولهاي مجاور را هم به راديكال أزاد تبديل ميكنند و در نهايت بروي ديواره رگها لايه تشكيل داده كه باعث دگرگوني و در نهايت سرطان ميشود. اما بدن ما انتي أكسيد جهت مقابله با انها را دارد (حتي در بعضي جاها بدنمان از همين راديكال هاي أزاد جهت نابود كردن سلولهاي سرطاني استفاده ميكند!). بيماران ديابتي با توجه به شرايط شان راديكال أزاد بيشتري دارند
ماه چهارم: مكمل هاي ويتاميني و مواد معدني را بيش از اندازه مصرف نكنيم. مكمل هاي مفيد ويتامين أسيد فوليك و أسيد ألفا ليپيك .c, E, B12،ميباشد و مواد معدني هم شامل كروم، واناديوم، روي و كلسيم ميباشد
اگاهي: چرا بعضا جواب خون ما از ازمايشگاه با دستگاهي كه در خانه داريم متفاوت است؟ همان طور كه ميدانيم وقتي ما غذا ميخوريم، سرخرگ ما قند و اكسيژن را به سلولها ميدهد و دي أكسيد كرين و مواد زايد را از سلول گرفته و به سياهرگ رفته و از طريق كبد به سمت ششها ميرود تا دوباره اكسيژن بگيرد. پس خون سرخرگ ما قند بالاتري دارد تا سياهرگ ما. وقتي ما در خانه خون سرانگشت را ميگيريم از سرخرگ است در حاليكه در ازمايشگاه دكتر خون را از سياهرگ ميگيرد
ماه پنجم: اگر ميخواهيد سراغ درمان گياهي برويد، مراقب باشيد. حتما قند خونتان را قبل و بعد از مصرف گياه بررسي كنيد. براي مثال در اينترنت ميخوانيد كه جنسينگ چيني خوب است؟!!! ولي در واقع انواع مختلفي از اين ريشه گياهي وجود دارد و بعضي گونه ها قند را برعكس بالا ميبرد.
اگاهي: اين نكته را بدانيم كه هر چند كم كردن وزن خوب است اما كم كردن وزن براي همه به كاهش خون بطور يكسان جواب نميدهد. معمولا اگر ٣ تا ٥ كيلو كم كنيد مشخص ميشود اًره يا خير!
ماه ششم: مسافرت را به صورت اگاهانه برويد. به كساني كه همراه شما هستند از بيماري خود اطلاع دهيد. اگر كشور ديگري ميرود لغاتي مانند شكر و شكلات را به زبانشان ياد بگيريد. به هتل از قبل بسپاريد كه مثلا صبحانه چه چيز برايتان اماده كنند.
اگاهي:اگر أنسولين با خود ميبريد و با هواپيما سفر ميكنيد، حتما ان را همراه خود به داخل كابين ببريد كه اگر به داخل أنبار هواپيما برود ممكن است يخ بزند!
ماه هفتم: مرتب به خود ياداوري كنيد كه نگه داشتن قند خون به طور مداوم در بازه نرمال بسيار مهم است و اينكار از هرگونه إثرات سوء در اينده جلوگيري ميكند.
اگاهي: أنسولين در دو مرحله ترشح ميشود. وقتي ما غذا ميخوريم بلافاصله پانكراس ما شروع به ترشح اني ميكند كه معمولا ٥ تا ١٠ دقيقه طول ميكشد. در واقع سلولهاي بتا در پانكراس بسته هاي اماده أنسولين از قبل اماده شده دارند و به محض اينكه سيگنال يا علامتي از طمع يا جويدن غذا گرفتند، أنسولين را أزاد يا ترشح ميكنند تا از بالا رفتن أني قند خون جلوگيري كند. اين فاز يا مرحله اول ترشح أنسولين در بدن است. در مرحله دوم سلولهاي بتا مقدار كمتري ولي به مدت طولاني تري أنسولين ترشح ميكنند كه با قند أزاد شده از غذا كنار بيايد.
ماه هشتم: ممكن است دكترتان شما را سرزنش كند كه به توصيه هاي او توجه نكرده أيد و برنامه غذايي او را دنبال نكرده أيد! و براي همين اضافه وزن پيدا كرده أيد!! (هر چند شما واقعا به برنامه غذايي پايبند بوده ايد). دليل اين است كه داروها هم ممكن است باعث اضافه وزن در أفراد مختلف شود!! پس حتما با دكتر در ميان بگذاريد و يا دكتر را عوض كنيد اگر با شما همكاري نميكند!
اگاهي: هر چه ورزش سنگين تر بأشد شما شروع به سوختن گلوكوژن بيشتري ميكنيد نه چربي ! يك مرد ٧٠ كيلويي كه مثلا ٣٥٠ گرم گلوكوژن در ماهيچه ها و ٨٠ گرم در كبد و ٢٠ گرم در خون دارد. بعد از دو ساعت تمرين متوسط مثل شنا يا دوچرخه سواري يا حتي پياده روي ميزان گلوكوژن را به ٢٠٪ مقدار أوليه ميرسانيد. پس نه تنها نوع ورزش (سبك يا سنگين) بر قند خون تأثير ميگذارد بلكه مقدار ورزش نيز تاثيرگذار است. طبق جديد ترين تحليلها دو روز كامل بعد از اينگونه ورزش ها طول ميكشد كه ميزان گلوكوژن به مقدار بي شينه خود دوباره برسد!
ماه نهم: ممكن است أكنون به ضبط و ثبت قند خونتان در ساعت مختلف روز و تحليل ان و تأثير غذا بر بالا و پايين بردن ان علاقه مند شده باشيد! در اين صورت هنگام خريد دستگاه تست خون دقت كنيد! أيا مثلا ميخواهيد دستگاه به كامپيوتر وصل شود يا خير كه نمودار و غيره را دنبال كنيد
اگاهي: هنگام ورزش كردن اثر تأثير پذيري أنسولين بيشتر ميشود. اما اينكه قبل از ورزش غذا بخوريد يا خير بستگي به بدن شما دارد! براي مثال هيدروكربن ها ١٥ تا ٤٥ دقيقه بعد از خوردنشان شروع به بالا بردن قند خونتان ميكنند و أنسولين ما به اندازه اي ترشح ميشود كه با فعاليت هاي ساده روزمزه ما تعادل به وجود بياورد. أما وقتي شروع به ورزش سنگين ميكنيد، أنسولين تأثير گذارتر ميشود و در نتيجه قند خونتان ممكن است بيفتد. اين براي أفراد ديابتي كه بعد از غذا خوردن أنسولين زده اند نيز صادق است. چون به محض شروع به ورزش سنگين شما أنسولين بالا در خونتان داريد و ان أنسولين به علت ورزش اثرگذارتر ميشود پس احتمال افتادن قند خون شما هست.
ماه دهم: اگر تا بدين روز قند خون را كنترل و پايين نگه داشتيد مشكل چشمي و كبدي نداريد. ولي اين را بدانيد كه براي أفراد ديابتي اين دو مشكل با هم مرتبط است و هم زمان رخ ميدهد. پس اگر مشكل چشمي داريد مطمئن شويد كه كليه هاتان نيز چك شود. امروزه با عمل ليزر از كور شدن يا مات ديدن جلوگيري ميشود.
اگاهي: ممكن است پا درد تا به الان داشته ايد و دليل ان رعايت نكردن پايين نگه داشتن قند خونتان بوده است. حال كه رعايت ميكنيد بعد از چند روزي درد تشديد ميشود و اين كامل طبيعي است چون عصب ها در حال ترميم هستند
ماه يازدهم: موج دوم افسردگي ممكن است رخ دهد! شما تا ألان فقط غذاي سالم خورده ايد و ورزش هم مرتب ميكنيد ولي با خود فكر ميكنيد تا به كي؟!!اين هم امرئ طبيعي است! بدانيد كه شما دو حال حاضر شاداب تر و سالم تر از هر وقت ديگر درزندگي خود هستيد و البته كه هر روز علم رو به پيشرفت است.
ماه دوازدهم: هميشه اطلاعات خود را در مورد ديابت ارتقا دهيد. كتاب تازه بخوانيد و اينترنت را دنبال كنيد
